VERKIEZINGSUITSLAG VRAAGT OM EXTRAPARLEMENTAIR KABINET

De fragmentatie van het Nederlandse politieke krachtenveld vraagt om nieuwe mechanismen en een Extraparlementair kabinet. Hoewel de kiezer bij de 2e Kamerverkiezingen van  15 Maart een geheel nieuw politiek veld heeft getekend blijft de politiek steken in oude mechanismen. Achter gesloten deuren zoekt men nu alweer 4 maanden  naar meerderheidscoalities op basis van regeerakkoorden. .

Behalve dat een meerderheidscoalitie mogelijk niet haalbaar is het ook niet wenselijk. Er zitten democratisch en pragmatisch gezien grote nadelen aan een dergelijke structuur. Betere en democratischer structuren zijn denkbaar en vernieuwing van politieke cultuur en mechanismen is meer dan wenselijk.

Een Extraparlementair kabinet op basis van gedoogsteun maakt een sterker dualisme tussen Kabinet en Parlement mogelijk en schept mogelijkheden voor een pragmatische beoordeling van de politieke inhoud,  Geen enkele fractie zou daaraan geheel gebonden zijn. Ieder kamerlid beoordeelt de gepresenteerde plannen en stemt voor of tegen. De betreffende ministers en staatssecretarissen hebben dan de taak voor hun specifieke plannen en maatregelen ergens in de kamer een meerderheid te vinden. Een dergelijk kabinet kan regeren zonder dichtgetimmerd regeerakkoord op basis van een ruim gedragen gedoogconstructie,

Hoe zou dat concreet kunnen werken ?  Laat ik de belangrijkste elementen schetsen.

  • De fractieleiders van alle politieke partijen komen op uitnodiging van een formateur samen en geven aan of ze willen meewerken aan een  extraparlementaire gedoogconstructie.
  • In de Nederlandse traditie mogen de participanten dan naar rato van hun grootte een of meer ministers of staatsecretarissen voordragen, die stuk voor stuk een meerderheid in het kabinet moeten krijgen en zo worden benoemd. Tenslotte worden ze door het parlement verkozen.
  • Nederland is een constitutionele monarchie, dus de aanstelling van alle verkozen bewindslieden moet door de koning worden geformaliseerd
  • In de Nederlandse traditie wordt de leider van de grootste 2e Kamerfractie de premier. In dit geval is dat de heer Rutte van de VVD.  Hij spreekt  met de verkozen bewindslieden een minimaal financieel kader af, maar zal  moeten accepteren dat bewindslieden hun eigen programma trachten uit te voeren
  • De regering is daarmee een afspiegeling van het gekozen parlement en weerspiegelt daarmee beter de verkiezingsuitslag.
  • De benoemde ministers en staatssecretarissen krijgen de ruimte hun eigen plannen uit te werken en daar meerderheden voor te vinden in het parlement.
  • Bij een nog verdere democratisering van de formatiestructuur  kunnen de verschillende bewindslieden uit en door het parlement verkozen worden. In die structuur stellen kandidaat bewindslieden zich in de 2e kamer verkiesbaar, Vervolgens zal dan in een aantal stemronden  moeten blijken welke bewindspersoon een meerderheid van het parlement achter zijn of haar programma en persoon krijgt. Vergelijk het met de wijze waarop nu de voorzitter van de 2e kamer wordt verkozen, maar dan voor iedere bewindspersoon.

Het voorgestelde systeem doorbreekt de sterk partij-ideologische verkokering van het politiek proces. Het is niet alleen veel moderner en flexibeler, maar tevens veel democratischer, Besluitvorming komt niet tot stand middels bedenkelijke uitruil, niet door fractie of regeringsdiscipline, maar gewoon omdat de meerderheid van de Kamerleden ongeacht hun partijachtergrond van mening is dat er een goed voorstel ligt.. Een Kamermeerderheid die nieuwe combinaties mogelijk maakt en zelfs dwars door fracties heen kan lopen. Politici behouden hun persoonlijke integriteit en geloofwaardigheid doordat ze  ‘zonder last en ruggenspraak’ voor of tegen kunnen stemmen

De uiteindelijk wetgevende een besturende macht komt meer te liggen waar hij hoort, Bij het door de burger verkozen parlement.

Ab Gietelink is auteur en filosoof. Hij schreef het politieke boek ‘De Angst voor de Zondvloed’.

Advertenties